محمد حسن خان اعتماد السلطنه

664

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

محمود و ملواقبال خان در ظاهر دهلى مصاف داده و غالب آمد ، و تا حدود قنوج را فتح نمود و بازگشت . و خضر خان را حكومت ملتان و لاهور و سالپور داد ، و ملواقبال خان بعد از مراجعت امير تيمور مجدّدا به حكومت دهلى نشست و دولت ملوك خلج منقرض گرديد . امّا شرح حال ملوك خلج كه در هند سلطنت كرده‌اند بر سبيل اجمال اينست : محمّد بختيار خلج از غور بوده و مردى قوى جثّه و دلير در عهد شهاب الدّين بعضى از بلاد هند را مسخّر نموده حملى از ولايات متصرّفى خود براى قطب الدين ايبك والى دهلى برد و بر ولايت راى لكمن استيلا يافت ، و چندى به حكومت آنجا مىگذرانيد تا درگذشت . بعد از او محمّد شيران خلج از اقوام او به جاى او حكومت يافت . بعد از او حسام الدّين عوض جانشين او شد ، و حسام الدّين در سال ششصد و چهارده كشته شده ملك فيروز جلال الدّوله بر دهلى مسلّط گرديد و هفت سال حكمرانى كرد . بعد از او علاء الدين محمّد بن شهاب الدين مسعود به سلطنت جلوس نمود و عدد عساكر او به چهار صد و هفتاد و پنج هزار نفر رسيد و در جنگ با مغول شصت هزار نفر را مقتول كرد . علاء الدّين در سنهء هفتصد و پانزده درگذشته سلطان تغلقشاه بن علاء الدين كه اسمش مباركشاه بود و اتراك او را به وجه عظمت قتلغشاه مىگفتند و هنود قتلغشاه را تغلقشاه تلفّظ كردند به سلطنت نشست ، و خضر خان را كه محبوس بود بكشت و استقلال تمام يافت . و چون تغلقشاه وفات كرد غياث الدّين محمّد شاه بن تغلقشاه سلطان شد ، اين پادشاه چون درگذشت سلطان فيروز شاه پسرزادهء تغلقشاه به سلطنت رسيد . بعد از سلطان فيروز شاه سلطان محمود نبيرهء فيروز شاه ، شاه شد و به دست امير تيمور مقهور گرديد و در اين سال كه سنهء هشتصد و يك هجرى باشد دولت ملوك خلج هند انقراض يافت . فسبحان الذى لا يدوم الّا ملكه . اروپا - ( فرانسه ) - در اينسال در شهر پاريس شبيه حضرت عيسى على نبيّنا و آله و عليه السّلام و صدماتى را كه به آن حضرت ( ع ) وارد آمد درمىآوردند و اين وضع ايجاد و معمول شده رفته‌رفته بعد از چندى تماشاخانه شد . پس ابتداى ايجاد تماشاخانه در ممالك اروپا در اين سال است .